Duman dedektörleri yangın algılamanın ilk tercihi olsa da her ortam için uygun değildir. Buharın, pişirme dumanının, egzozun veya tozun olağan sayıldığı mahallerde duman dedektörü sürekli yanlış alarm üretir; bir süre sonra da ya devre dışı bırakılır ya da alarmları ciddiye alınmaz olur. Bu ortamların doğru cevabı ısı dedektörüdür. Isı dedektörleri dumana değil sıcaklığa tepki verdiği için, dumanlı ama yangınsız ortamlarda güvenilir çalışır.
Isı Dedektörü Tipleri
İki temel çalışma prensibi vardır ve gereklilikleri TS EN 54-5 standardında tanımlanır:
- Sabit sıcaklık tipi: Ortam sıcaklığı belirlenen eşik değeri aştığında alarm verir. Ortamın normal sıcaklığı yüksek ve dalgalıysa (örneğin kazan dairesi) bu tip tercih edilir.
- Sıcaklık artış hızı (rate-of-rise) tipi: Mutlak değere ek olarak sıcaklığın kısa sürede hızla yükselmesini algılar. Yangın çoğu zaman ani bir ısı artışı yarattığı için bu tip, sabit tipten daha erken tepki verebilir. Ancak ortamda ani ama masum sıcaklık artışları oluyorsa (fırın kapağının açılması gibi) yanlış alarma yol açabilir.
Piyasadaki birçok modern dedektör her iki prensibi birlikte kullanır; ayrıca duman ve ısı algılamayı tek gövdede birleştiren kombine dedektörler de mevcuttur.
Mutfaklarda Isı Dedektörü
Ticari mutfaklar, yangın riski yüksek ama duman algılamaya elverişsiz alanların başında gelir. Kızartma buharı, ocak dumanı ve yoğun nem, optik dedektörleri sürekli tetikler. Bu nedenle pişirme alanlarında ısı dedektörü kullanılır; sıcaklık eşiği, ortamın normal çalışma sıcaklığının üzerinde seçilir. Davlumbaz söndürme sistemi bulunan mutfaklarda, söndürme sisteminin aktivasyon bilgisi de yangın alarm paneline aktarılmalıdır. Mutfağın yemek salonu ve koridor gibi komşu alanlarında ise duman dedektörüne devam edilir; ısı dedektörü yalnızca sorunlu bölge ile sınırlı tutulmalıdır, çünkü ısı dedektörü dumana tepki vermez ve duman dedektörüne göre daha geç aşamada uyarı verir.
Kazan Dairesi ve Teknik Hacimler
Kazan daireleri, brülör kaynaklı ani sıcaklık değişimleri, yakıt riski ve zaman zaman is-egzoz varlığı nedeniyle ısı dedektörünün tipik kullanım alanıdır. Yüksek çalışma sıcaklığı olan bölümlerde yüksek eşikli sabit tip, diğer bölümlerde kombine prensipli dedektörler değerlendirilir. Benzer şekilde otoparklar, çamaşırhaneler, buhar çıkışı olan banyo önleri, tozlu atölyeler ve kaynak yapılan alanlar da ısı dedektörünün mantıklı olduğu yerlerdir.
Yerleşim ve Sınırlar
Isı dedektörünün algılama yarıçapı duman dedektöründen daha küçüktür; bu nedenle aynı alan için daha sık yerleşim gerekir. Tavan yüksekliği arttıkça ısının dedektöre ulaşması gecikeceğinden, yüksek tavanlı hacimlerde ısı dedektörü etkinliğini kaybeder; bu durumlarda alev dedektörü veya ışın tipi çözümler değerlendirilmelidir. Ayrıca ısı dedektörü, insanların uyuduğu mahallerde tek başına yeterli koruma sağlamaz; erken uyarı gereken yerlerde önceliğin duman algılamada olduğu unutulmamalıdır.
Özetle ısı dedektörü, duman dedektörünün yanlış alarm ürettiği zorlu ortamların güvenilir çözümüdür. Doğru tip ve doğru eşik seçimi, ortamın normal koşullarının analiziyle yapılmalı; sistem genelinde duman, ısı ve gerekiyorsa alev algılama birbirini tamamlayacak şekilde kurgulanmalıdır.