Yangın anında kimin ne yapacağı önceden belli değilse, herkes ya aynı işe koşar ya da kimse hiçbir işe koşmaz. İş yerlerinde acil durum organizasyonunun temeli, görevleri önceden tanımlanmış ekiplerdir: söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım. Bu yazıda her ekibin görev alanını, üye seçiminde dikkat edilecek noktaları ve ekipler arasındaki koordinasyonu ele alıyoruz.
Söndürme Ekibi: İlk Müdahalenin Sahibi
Söndürme ekibi, yangının başlangıç aşamasında, itfaiye gelene kadar güvenli sınırlar içinde ilk müdahaleyi yapan ekiptir. Görevleri şunlardır:
- Alarm alındığında yangın noktasına intikal etmek ve durumu değerlendirmek
- Başlangıç yangınlarına taşınabilir söndürücü ve yangın dolabıyla müdahale etmek
- Yangının büyüdüğü durumlarda müdahaleyi bırakıp bölgeyi terk etmek ve kapıları kapatarak yayılımı yavaşlatmak
- Gelen itfaiye ekibine yangının yeri, türü ve bina hakkında bilgi vermek
Ekip üyeleri söndürücü tipleri, yangın sınıfları ve müdahale sınırları konusunda uygulamalı eğitim almış olmalıdır. En kritik eğitim başlığı, ne zaman müdahale edilmeyeceğini bilmektir.
Kurtarma Ekibi: İnsan ve Kritik Değer Önceliği
Kurtarma ekibinin birinci önceliği insandır: tahliyede yardıma ihtiyaç duyanlara refakat etmek, yoklamada eksik çıkan kişilerin son görüldüğü yerleri belirleyip bu bilgiyi itfaiyeye iletmek ve güvenliği tehlikeye atmadan ulaşılabilir durumdaki kişileri güvenli alana çıkarmak. İkincil görevi, koşullar güvenliyse önceden belirlenmiş kritik evrak ve malzemenin kurtarılmasıdır. Kurtarma ekibi üyelerinin binayı, özellikle az kullanılan bölümleri ve yardıma ihtiyaç duyan çalışanların yerlerini iyi bilmesi gerekir. Dumanla dolu alanlara dalmak bu ekibin görevi değildir; donanımsız kurtarma girişimi yeni kazazedeler yaratır.
Koruma Ekibi: Düzenin ve Güvenliğin Bekçisi
Koruma ekibi çoğu organizasyonda ihmal edilir; oysa kritik bir boşluğu doldurur:
- Tahliye edilen binaya yeniden girişleri engellemek
- Toplanma alanında düzeni sağlamak ve kalabalığı müdahale yollarından uzak tutmak
- İtfaiye araçlarının yanaşma güzergahını açık tutmak, gerekirse araç trafiğini yönlendirmek
- Kurtarılan malzeme ve boşaltılan alanların güvenliğini sağlamak
İlk Yardım Ekibi: Yaralıya İlk Dokunuş
İlk yardım ekibi; yaralanma, duman etkilenmesi ve panik kaynaklı rahatsızlıklarda sağlık ekipleri gelene kadar temel ilk yardımı uygular. Görevleri arasında yaralıları güvenli alana taşınmasına destek olmak, temel yaşam desteği ve müdahale uygulamak, 112 sağlık ekiplerine durum bilgisi aktarmak ve etkilenenlerin kayıtlarını tutmak bulunur. Ekip üyelerinin geçerli bir ilk yardım eğitimi sertifikasına sahip olması ve iş yerindeki ilk yardım malzemelerinin yerini bilmesi gerekir.
Üye Seçimi ve Koordinasyon
Ekip üyeleri seçilirken vardiya düzeni mutlaka gözetilmelidir: her vardiyada her ekipten yeterli üye bulunmalı, izin ve devamsızlık ihtimaline karşı yedek üyeler atanmalıdır. Tüm ekipler tek bir acil durum yöneticisine bağlı çalışır; bu kişi olay anında kararları verir, ekipler arası bilgi akışını ve itfaiye ile teması yönetir. Ekip listeleri görünür yerlere asılmalı ve personel değişikliklerinde güncellenmelidir.
Sonuç
Söndürme yangını sınırlar, kurtarma insanı önceler, koruma düzeni tutar, ilk yardım yaralıya ulaşır; acil durum yöneticisi ise bu dört kolu tek bir akıl altında birleştirir. Görevlerin kağıt üzerinde değil tatbikatlarda denenmiş olması, bu organizasyonu gerçek bir yangında işleyen bir mekanizmaya dönüştürür.