İşyerlerinin duvarlarında asılı duran yangın tüpleri, çoğu insanın hiç kullanmadığı ekipmanlardır. Oysa yangının ilk birkaç dakikası, küçük bir alevin faciaya dönüşüp dönüşmeyeceğini belirler ve bu dakikalarda en etkili araç, doğru kullanılan bir söndürücüdür. Doğru kullanımın evrensel formülü ise PASS tekniğidir.
PASS Tekniği Nedir?
PASS, İngilizce dört adımın baş harflerinden oluşan, akılda kalıcı bir uygulama sırasıdır:
- P — Pull (Pimi Çek): Tüpün tetik mekanizmasını kilitleyen emniyet pimini, mührü kopararak çekin. Pim çekilmeden tetik çalışmaz; panik anında en sık atlanan adım budur.
- A — Aim (Nişan Al): Lansı veya hortumu alevlerin üstüne değil, yangının kaynağına, yani yanan malzemenin tabanına yöneltin. Alevin görünen kısmına sıkılan söndürücü boşa harcanır; yanmayı sürdüren kaynak tabandadır.
- S — Squeeze (Tetiğe Bas): Tetiğe kararlı ve kontrollü şekilde bastırın. Kesik kesik değil, sürekli püskürtme yapın.
- S — Sweep (Süpür): Püskürtmeyi yangının tabanında bir sağa bir sola süpürme hareketiyle gezdirin. Alevler sönene kadar sürdürün; söndükten sonra da yeniden parlama ihtimaline karşı bölgeyi gözlemleyin.
Müdahaleden Önce: Güvenlik Kuralları
PASS tekniği kadar önemli olan, müdahale kararının doğru verilmesidir:
- Önce alarm: Müdahaleden önce çevrenizdekileri uyarın ve yangın ihbarının yapılmasını sağlayın. Söndürücüyle müdahale, itfaiyeye haber vermenin alternatifi değildir.
- Yalnızca başlangıç yangınına müdahale edin: Yangın çöp kovası, küçük bir pano veya tezgah ölçeğini aştıysa, tavana ulaştıysa veya yoğun duman varsa müdahaleyi bırakın ve tahliyeye geçin.
- Kaçış yolunuzu arkanıza alın: Yangınla kapı arasında kalmayın; müdahale ederken sırtınız her zaman çıkışa dönük olmalıdır. Yangın büyürse geri çekilme yolunuz açık kalmalıdır.
- Güvenli mesafeden başlayın: Püskürtmeye birkaç metre mesafeden başlayıp etki gördükçe kontrollü yaklaşın. Rüzgar veya hava akımı varsa, akımı arkanıza alın.
- Doğru tüpü kullanın: Yanan malzemeye uygun söndürücü seçin; elektrik yangınında sulu, kızgın yağda tozlu veya sulu söndürücü kullanmak tehlikeyi büyütür.
Söndürme Sonrası Yapılacaklar
Alevlerin sönmesi, işin bittiği anlamına gelmez. Kor bırakan malzemeler yeniden tutuşabilir; bölgeyi terk etmeden önce bir süre gözlemleyin ve gerekiyorsa soğutma yapılmasını sağlayın. Kullanılan tüp, içinde madde kalmış olsa bile hizmet dışıdır; kısmi kullanım valfte sızıntıya yol açabileceğinden tüp derhal yeniden doluma gönderilmelidir. Olay küçük bile olsa kayıt altına alınmalı, yangının nedeni araştırılmalıdır.
Bilgi Beceriye Nasıl Dönüşür?
PASS tekniğini okumak ile uygulamak arasında büyük fark vardır. Gerçek bir tüpün ağırlığını hissetmek, pimin direncini yaşamak ve püskürtme süresinin sanılandan kısa olduğunu görmek ancak uygulamalı eğitimle mümkündür. Taşınabilir söndürücülerin püskürtme süresi tipine ve boyutuna göre sınırlıdır; bu yüzden ilk saniyelerin doğru kullanımı belirleyicidir. İşyerlerinde düzenlenen uygulamalı yangın eğitimleri ve tatbikatlar, bu refleksi kazandırmanın en etkili yoludur.
Unutmayın: yangın tüpü, onu kullanmayı bilen bir insanla birleştiğinde hayat kurtarır. PASS tekniğini ekibinizle paylaşın, eğitimlerde uygulatın ve tüplerinizin her an kullanıma hazır olduğundan emin olun.